Miasto powiatowe w województwie opolskim, w Dolinie Nysy Kłodzkiej, nad Nysą Kłodzką, w pobliżu Jeziora Nyskiego. 49 tysięcy mieszkańców (2001).
Ośrodek przemysłowy i naukowo-kulturalny; dobrze rozwinięty przemysł elektromaszynowy (samochody dostawcze, wyposażenie cukrowni, rafinerii naftowych, zakładów chemicznych, wyroby metalowe) i spożywcze (fabryka chipsów, zakłady cukiernicze, zbożowo-młynarskie, mleczarnia, rzeźnia); ponadto wytwórnie materiałów budowlanych, mebli, pomocy naukowych, zakłady zielarskie, garbarnia; przedsiębiorstwa budowlano-montażowe; oddziały banków i firm ubezpieczeniowych; węzeł drogowy i kolejowy; ośrodek turystyczny z licznymi obiektami sportowo-rekreacyjnymi; turystyczna baza noclegowa, centrum hotelowo-biznesowe; Państwowa Szkoła Muzyczna (I i II stopnia), Wydział Teologiczny Uniwersytetu Opolskiego, Wyższe Seminarium Misyjne Księży Werbistów, Wyższe Seminarium Duchowne Śląska Opolskiego; działają m.in.: muzea (archeologia, rzemiosło artystyczne), Nyski Dom Kultury z salą widowiskową i własnym studiem nagrań, Nyskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, Towarzystko Popularyzacji Regionu Nyskiego, Towarzystwo Przyjaciół Fortyfikacji, Agroturystyczne Stowarzyszenie Ziemi Nyskiej, Światowy Związek Nysan; Nysa jest członkiem Stowarzyszenia Gmin Polskich Euroregionu "Pradziad", rozwija współpracę partnerską z miastami Niemiec, Czech, Rosji i Ukrainy; odbywają się m.in.: spotkania teatralne Proscenium, Świątowy Zjazd Nysan, Ogólnopolski Konkurs Recytatorski, wiele koncertów muzycznych; liczne kluby i obiekty sportowe (hala sportowa, stadiony, kryta pływalnia, kąpielisko) oraz zawody (piłka siatkowa, tenis stołowy).
Owalne stare miasto na prawym brzegu Nysy, otoczone szerokim pierścieniem plant, znajduje się pod ochroną; w otoczeniu dominuje powojenna zabudowa z dużym udziałem wysokościowych bloków mieszkalnych; więcej zabudowy przedwojennej na przedmieściach. W Skorochowie nad Jeziorem Nyskim ośrodek rekreacyjno-wypoczynkowy (sporty wodne, węzeł szlaków pieszych i rowerowych), organizator wielu imprez (Zlot Motocykli Dawnych i Ciężkich, Ogólnopolski Zlot Caravaningu, Regaty Windsurfingowe i Żeglarskie "O Błękitną Wstęgę Jeziora Nyskiego"). Na obrzeżach miasta podstrefa Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej "INVEST-PARK"; w pobliskiej wsi Hajduki Nyskie na złomowisku zakładów metalurgicznych odnaleziono 1945 warszawskie pomniki Chrystusa (sprzed kościoła Św. Krzyża) i Mikołaja Kopernika, które oczekiwały na przetopienie na armaty.
Prastara osada słowiańska; od 1201 posiadłość biskupów wrocławskich; miasto lokowane 1223; ważny ośrodek handlowy na szlaku z Pragi do Wrocławia; od 2 połowy XIII w. stolica biskupiego księstwa nyskiego; od 1 połowy XIV w. pod zwierzchnictwem Czech, od 1526 w monarchii Habsburgów; od XIV w. rozwój handlu i rzemiosła (głównie artystycznego oraz sukiennictwa, XV-XVI w. płóciennictwa); od XVI w. ośrodek życia kulturalnego na Śląsku (1417-1575 gimnazjum, od 1555 drukarnia, od 1624 kolegium jezuickie Carolinum - kształcił się tu Michał Korybut Wiśniowiecki); zniszczona podczas wojny trzydziestoletniej 1618-48 i wojen śląskich 1742 w państwie pruskim (zgermanizowana nazwa Neisse), zamieniona w twierdzę, co zahamowało rozwój miasta; 1810 sekularyzacja dóbr biskupich; 1877 częściowa likwidacja umocnień, rozwój przemysłu, m.in. metalowego i spożywczego; od 1847 połączenie kolejowe. Podczas II wojny światowej podobóz obozu koncentracyjnego Gross-Rosen, liczne oddziały robocze jeńców wojennych różnych narodowości obozu w Łambinowicach, 6 obozów pracy przymusowej; 1945 jeden z punktów oporu Niemców na Śląsku, w działaniach wojennych Nysa zniszczona w ponad 50%, zwłaszcza w najstarszej części miasta; od 1945 w granicach polski, odbudowana; od 1975 i od 1999 siedziba powiatu.
Zabytki:
| Powierzchnia miasta | 27,5 km2 (2 751 ha) |
| Aktualna liczba mieszkańców (liczba ludności) | 47 283 |
| Liczba urodzeń w 2006 roku | 348 |
| Liczba zgonów w 2006 roku | 406 |
| Ilość osób, które zameldowały się do miasta w roku 2006 | 392 |
| Ilość osób, które wymeldowały się z miasta w roku 2006 | 711 |
| Ilość osób, które pracują | 10 339 |
| Ilość książek w miejskich bibliotekach | 102 484 sztuk |
| Nowopowstałe mieszkania w 2006 roku | 59 (o średniej powierzchni 121,5 m2) |
| Nowe budynki oddane do użytku w 2006 roku | 49 |
| Ilość firm, instutycji i przedsiębiorstw (podmiotów gospodarczych) działających na terenie miasta | 5 848 |
| Średnia pensja w powiecie nyskim | 2 050,28 zł (co stanowi 77,8% średniej krajowej) |
| Ilość samochodów osobowych w powiecie nyskim | 42 616 |
| Ilość ofiar śmiertelnych w wypadkach drogowych na 100 tysięcy mieszkańców | 12,3 |